En | Fa

اشکان رهگذر: رمان‌های مصور اسرار «آخرین داستان» را افشا می کنند

برگ نخست / انیمیشن آخرین داستان / اشکان رهگذر: رمان‌های مصور اسرار «آخرین داستان» را افشا می کنند

رمان مصور«جمشید؛ طلوع» رونمایی شد

اشکان رهگذر: رمان‌های مصور اسرار «آخرین داستان» را افشا می کنند

مراسم رونمایی از رمان مصور «جمشید؛ طلوع» نوشته اشکان رهگذر با برداشتی آزاد از روایت پادشاهی جمشید در شاهنامه فردوسی در شهر کتبا فرشته برگزار شد.

«جمشید؛ طلوع» نخستین رمان مصور استودیو هورخش است که داستان آغازین روزهای پادشاهی جمشیدشاه را روایت می‌کند و در حقیقت پیش درآمدی‌ است بر انیمیشن سینمایی «آخرین داستان» ساخته اشکان رهگذر. ویراستِ متن این رمان مصور به قلم محمد چرمشیر است. هم­چنین فائزه سپهرصادقیان به عنوان سرپرست تصویرگران در کنار شیوا گل­‌محمدی و داود دیبا تصویرگری این گرافیک نول را به انجام رسانده‌‌اند.

تویسرکانی از تماشای «جمشید طلوع۱» لذت بردم

در مراسم رونمایی این اثر که عصر دوشنبه (بیست‌وهفتم دی ماه) در شهر کتاب فرشته برگزار شد، کریستف رضاعی، کینگ رام، مهین جواهریان، علیرضا گلپایگانی، هرمز حقیقی، سعید ترخانی، هدی اثنی‌‌عشری و امید حق‌شناس حضور داشتند. مهرداد تویسرکانی که از مترجمان حوزه ادبیات کودکان و نوجوان و ادبیات ژانری در سخنان خود گفت: گرافیک نول «جمشید؛ طلوع۱» اثری است که به عنوان کاری در حوزه کمیک از تماشایش لذت می‌‌برم.

او گفت: به راستی بعد از مدت ‌های مدید کمیک خوبی دیدم که از تماشایش واقعا لذت بردم و مهم­تر از همه اینکه کمیکی صد در صد فارسی است. بار اولی نیست که کتابی در این حوزه منتشر می‌‌شود، اما اطمینان دارم اثری به این درستی و تمیزی برای نخستین‌بار است که در تاریخ نشر ایران اتفاق می‌افتد و لیکن به نوبه خود جای تقدیر و تبریک دارد. باید خوشحال باشیم آخر عمری برخی از آرزوهایمان محقق می‌شود و می‌توانیم آنها را به چشم ببینیم.

تویسرکانی ادامه داد:قریب به ۱۰ سال پیش در میزگردی درباره کمیک و گرافیک نول، یکی از اساتید سرشناس و نام ‌آشنای ادبیات کودک و نوجوان گفت؛ کمیک نگاه سطحی دارد و کودکی که با کمیک، کتاب خواندن را آغاز کند، سطحی‌خوان می‌‌شود و  سطحی‌خوان باقی خواهد ماند. من آن لحظه آنقدر دلخور بودم که فراموش کردم بگویم که شخص خود من در کودکی اثر جاودانه «مکبث» را با کمیک شناختم و  در همان حال و هوای کودکی شکسپیر را بسیار دوست داشتم، چون فکر می‌‌کردم او یک کمیک‌‌کار است. به اعتقاد من کمیک نه تنها سطحی نیست، بلکه کاری بسیار ریشه‌دار و عمقی است و به مثابه یک رسانه خارق ‌العاده طی ۱۱۵ سال گذشته بسیار رشد کرده است.

اشکان رهگذر

اشکان رهگذر

نگاهی به تاریخچه شکل‌گیری کمیک

او در ادامه درباره تاریخچه شکل‌‌گیری کمیک گفت: اگر بخواهیم ریشه کمیک را بررسی کنیم، به کتاب‌‌های مصور عصر قرون وسطی می‌رسیم. اما کمیک واقعی اواخر قرن نوزدهم و در عصر ویکتوریایی انگلستان و با یک مجله هفتگی آغاز شد. این مجله در واقع یک فکاهی و طنز اجتماعی بود و در حقیقت، اساس شکل‌‌گیری مجلات فکاهی دیگر در آینده شد. از همان جا بود که مردم به این که تصویر و نوشته را در کنار هم و به قصد خنده ببینند، عادت کردند. گذار این هنر چندی به آمریکا رسید و در ابتدای قرن بیستم، صنعت چاپ در آمریکا به یک‌باره جهشی پیدا کرد؛ آنقدر که در ۱۹۰۶، چاپ چهار رنگ روزنامه‌ ای به استاندارد قابل قبولی رسیده بود. این امر سبب شد تا دو تا از روزنامه‌‌های مطرح آن زمان ایالات متحده یعنی «شیکاگو هرالد تریبیون» و «نیویورک هرالد» سراغ کار مصور بیایند. بدین ترتیب «نیویورک هرالد» وینزر مک‌‌کی (بنیانگذار انیمیشن سینمایی) و «شیکاگو هرالد تریبیون»، لیونل فاینینگر را  برای این کار دعوت کردند. در واقع این دو تصویرگر، ساختار صحیح کمیک را بازتعریف کردند. آنها نقاشی‌ها را  در مستطیل‌‌هایی روی یک نوار قرار دادند که به نوارها استریپ می‌‌گفتند و به همین جهت بود که بسیاری در ایران به اشتباه این هنر را کمیک استریپ می‌‌شناسند. به هر طریق این مسیر چنان خوشایند مردم واقع شد که با روندی رو به رشد ادامه یافت.

تویسرکانی ادامه داد:در سال ۱۹۷۶ «ویل ایسنر» از نامداران عرصه کمیک آمریکا، کتابی چاپ کرد با نام «قراردادی با خدا» که شامل چهار داستان کوتاه رئالیستی و کاملا خالی از المان‌‌های فانتزی را تألیف کرد و روی جلد به این کتاب عنوان رمان گرافیک داد و در واقع به نوعی مبتکر این عنوان شد. در این میان کمپانی «Marvel WorldWide» وارد این حوزه شد که قهرمانان خیلی فانتزی مثل مرد عنکبوتی، مرد آهنی و … را معرفی کرد که در عین حالی که کارهای خارق‌‌العاده انجام می‌‌دادند، اما در شهرهای واقعی و با دغدغه‌‌های روزمره و معمول زندگی می‌‌کردند. اساسا تصور اینکه آثار کمیک صرفا برای کودکان است، تصور نادرستی است چرا که دست کم تصویرسازی‌‌های آثار کمیک و گرافیک نول در نوع خود آثار هنری شاخصی هستند که باید در تاریخ هنر مورد بررسی قرار گیرند. به هر حال کمیک صرفا یک کتاب نیست بلکه یک شیء هنری است و من شخصا با برخی از کمیک‌ ها با وساس یک مجموعه‌‌دار هنری برخورد می‌‌کنم، و بسیار خرسندم که می‌‌توانم این کتاب را در زمره اینگونه کتاب‌‌ها قرار دهم.

رهگذر: گرافیک نول ها برایم جذاب تر از کمیک‌ها بودند

در ادامه مراسم اشکان رهگذر، نویسنده «جمشید؛ طلوع ۱» درباره نخستین کتاب از این مجموعه مصور گفت: همه چیز از آنجایی آغاز شد که من در پی سفری که به پاریس داشتم با مقوله گرافیک نول آشنا شدم. در این شهر در کتابفروشی با قفسه­ای رو به رو شدم که به شدت نظرم را جلب کرد و با دنیایی متفاوت از کمیک استریپ­هایی که تا آن زمان دیده بودم آشنا شدم. هر کدام از آنها را که ورق می زدم با ذائقه تصویری متفاوتی آشنا می شدم. هر چقدر شکل صنعتی کمیک ها باریم جذاب نبود این گرافیک نول ها برایم جذاب بود. بنابراین آنها را خریدم و به ایران آوردم. بارها و بارها این گرافیک نول ها را به همراه دوستانم در استودیو هورخش ورق زدیم.

او ادامه داد:این اتفاق هنگامی بود که با همکارانم مشغول کار بر روی پروژه «آخرین داستان» بودیم؛ انیمیشن سینمایی که قریب به هفت سال است که درگیر آن هستیم. همیشه به دنبال راهی بودم تا بتوانیم در مورد ناگفته‌های فیلم صحبت کنیم و آشنایی با این گرافیک نول ها با این ایده همزمان شد. اینگونه بود که تصمیم گرفتیم به داستانی بپردازیم که در عین حالی که به نوعی به داستان این انیمیشن مرتبط بود فضایی مستقل داشت؛ داستان جمشید که در واقع قصه انیمیشن «آخرین داستان» دقیقا از پایان دوران پادشاهی این شاه اسطوره‌ای آغاز می‌ شود. باید بگویم که برای این کار به واقع زحمت زیادی کشیده شده است؛ از موسیقی گرفته تا تصویرگری‌ ها و کارهای گرافیکی.این رمان در سه چرخه نوشته شده است؛ چرخه‌ ای که در روند ساخت انیمیشن «آخرین داستان»به آن رسیدیم.در هر چرخه چند جلد رمان را خواهیم داشت. چرخه اول با عنوان «جمشید طلوع» نوشته شده که به تشکیل حکومت و قدرت‌گیری جمشید شاه اشاره دارد که البته با برداشتی آزاد از روایت شاهنامه به نگارش درآمده است. در واقع از متون زیادی برای پرداختن به این داستان استفاده شده؛ تاریخ پیشدادیان، وندیداد، اوستا و … با این وصف داستان صرفا بر اساس شاهنامه نیست و از روایت‌‌های کتب کهن دیگر نیز بهره بردیم.

برای شناخت تاریخ اساطیری ایران به شاهنامه اکتفا نکنیم

رهگذر با تاکید بر این‌که نباید تاریخ اساطیریمان را فقط در قالب شاهنامه ببینیم گفت: درست است شاهنامه فردوسی، با ارزش‌ترین، زیباترین و مفصل ‌ترین بخش از تاریخ اساطیری ماست، اما متون کهن دیگری نیز در این میان وجود دارد. امیدوارم مخاطبینی که این رمان را می بینند علاقمند شوند تا به متون های کهن دیگر هم در این رابطه مراجعه کنند.در چرخه دوم با عنوان «جمشید؛ غروب» که سال‌آینده منتشر خواهد شد، روایت انحطاط پادشاهی جمشید روایت می‌شود و پایان این داستان در واقع با ابتدای قصه انیمیشن «آخرین داستان» پیوند می‌خورد. چرخه سوم نیز مجموعه ‌ای چهار جلدی است متکی به انیمیشن «آخرین داستان» که اسرار بسیاری را فاش خواهد کرد.

نویسنده رمان مصور«جمشید طلوع»درباره همکاری اش با محمد چرمشیر گفت: زمانی که برای اولین بار به دیدن محمد چرمشیر رفتم با من برخورد گرم و صمیمانه ای داشت به او گفتم من نگران ملاقاتم با شما بودم اما شما بسیار گرم و صمیمی هستید. البته فکر می کردم این برخورد خوب به این موضوع برمی گردد که آقای چرمشیر از متن فیلمنامه ام خوششان آمده است اما به من گفتند که اصلا فیلمنامه ات را دوست نداشتم. با این حال او به ما اعتماد کرد و در کنار ما بود. حضور آقای چرمشیر منجر به بالا رفتن استاندارد متن این گرافیک نول ها شد.

او درباره قطعه موسیقی به نام«جمشید طلوع» توضیح داد: طبق برنامه ریزی که با گروه موسیقی رام داشتیم، قطعه موسیقی به عنوان «جمشید طلوع» برای این رمان مصور ساخته شد. براساس ابیاتی از شاهنامه که درباره برهه زمانی از حکومت جمشید صحبت می کند که در این کتاب آن را می خوانیم. فکر می کنم این اولین بار است که شاهنامه در این قالب خوانده شده است و این اتفاق بخشی از ساختار شکنی های ماست. امیدوارم با توجه به گستره علاقمندان گروه موسیقی رام شاهنامه با این قطعه بیشتر خوانده شود. یادم هست چند سال پیش گروه موسیقی اوهام اشعار حافظ را در قالب موسیقی راک خواندند. بسیاری در آن زمان به این اتفاق اعتراض کردند اما همین قطعات باعث شدند در آن زمان که من نوجوان بودم، بسیاری از اشعار حافظ را حفظ شوم.

اشکان رهگذر در  پایان با تشکر از محمد چرمشیر، فعالیت‌ ها و تلاش‌‌های چندین ساله هنرمندان استودیو هورخش برای تولید اثری با کیفیتی استاندراد و مطلوب تشکر کرد. سپس فائزه سپهر صادقیان در باره تصویرگری این کتاب دقایقی صحبت کرد و در پایان این مراسم از طرح جلد «جمشید؛ طلوع» رونمایی شد.

منتشر شده در خبرگزاری مهر، ایسنا، ایلنا،تسنیم، ابینا، آنا، پانا، هنرآنلاین، ایسکانیوز، سوره سینما.